बोदे बर्साईन , असार १५ : उमेश कुमार साह                                                                                                          “धान वालीमा जैविक विविधताको उपयोग आयात प्रतिस्थापनमा सहयोग” नारा सहित सप्तरीको बोदे बर्साईन नगरपालिकामा १९ औ राष्ट्रिय धान दिवस तथा रोपाइ महोत्सव मनाएका छन।

मानो रोपेर मुरी उब्जाउने’ महिना मानिने असारको मध्य दिन आज धान दिवस संगै रोपाईं जात्राका रुपमा मनाउने गरिन्छ । आजको दिन खेतमा धान रोपाईं संगै आपसमा हिलो छ्यापाछ्याप गरेर मनोरञ्जन गर्ने तथा दही चिउरा खाने गरिन्छ ।  कामको चटारोले थकित भएका किसानलाई दही र चिउराले शक्ति र शीतलता प्राप्त हुने विश्वास छ । खेतीपाती बाहेक अन्य पेसा र व्यवसाय रहेकाहरुले पनि आज दही च्यूरा खाई असार १५ मनाउँछन् । आज १९ औँ धान दिवस ‘ धान वालीमा जैविक विविधताको उपयोग आयात प्रतिस्थापनमा सहयोग”’ भन्ने नाराका साथ मनाइँदैछ ।

कृषिको परनिर्भरता कम गर्न र किसानलाई हौसला पु¥याउन प्रत्येक वर्ष धान दिवस मनाईदै आएको कार्यक्रमको प्रमुख अतिथि तथा बोदे बर्साईन नगरपालिकाका नगर प्रमुख आतेश कुमार सिंहले बताए । आजको दिनलाई दही चिउरा खाने दिनका रुपमा पनि लिइन्छ । आजको दिन दही चिउरा खानु संस्कृति नै बनेको छ । धान नेपालको प्रमुख खाद्यान्न बाली हो । धानको उत्पादन बढ्दा कूल गार्हस्थ्य उत्पादनमा वृद्धि हुन्छ । कृषि क्षेत्रबाट प्राप्त कूल गार्हस्थ्य उत्पादनमध्ये धानको योगदान १२ प्रतिशत छ । राष्ट्रिय उत्पादन (जिडिपी) मा कृषि क्षेत्रको योगदान भने ३३ प्रतिशत रहेको सिंहले बताए । १९ औं राष्ट्रिय धान दिवस तथा रोपाइ कार्यक्रमको अध्यक्षता कृषि बिकास शाखा बोदे बर्साईनका प्रमुख अर्जुन यादवको अध्यक्षता भएको थियो भने कार्यक्रमको बिशिस्ट अतिथि बोदे बर्साईन नगरपालिकाका उपप्रमुख रेणु कुमारी साह रहेको थियो । यस कार्यक्रममा वडा अध्यक्ष , प्रतिनिधि ईलाका प्रहरी कार्यालय बोदे बर्साईनका प्रमुख प्रहरी नायब निरीक्षक गंगा राम चौधरी , सशस्त्र बेश क्याम्प बोदे बर्साइनका असै जय राम मन्दल समेत दर्जनौं कृषि समुहहरुको उपस्थिति रहेको थिए।कार्यक्रमको संचालक मा बि बोदे बर्साईनका शिक्षक जेतेन्द्र प्रसाद गुप्ताले गरेको थियो ।बोदे बर्साईन नगरपालिका कृषि बिकास शाखाको सहयोगमा र बोदे बर्साईन नगरपालिका वडा नम्बर ५ स्थित श्री शिव बाबा कृषक समुहको आयोजनामा कार्यक्रम नगरपालिकाको सभाहलमा भएको थियो।

नेपालले २०६२ सालदेखि असार १५ लाई धान दिवसका रुपमा मनाउँदै आएको छ । धान दिवसको अवसरमा बोदे बर्साईन नगरपालिकाको कृषि बिकास शाखाको सहयोगमा विशेष रोपार्इं महोत्सव गर्ने गरिएको छ । धान नेपालको प्रमुख खाद्यान्न बाली हो । कुल ग्राहस्थ उत्पादनको ७ प्रतिशत, कृषिमा २० प्रतिशत र कुल खाद्यान्न उत्पादनको ५५ प्रतिशत धानबालीले योगदान पु¥याएको छ । कृषि विभागका अनुसार नेपालमा करिब १४ लाख हेक्टर जमिनमा ४७ लाख मेट्रिक टन धान उत्पादन हुने गरेको छ । तराईमा करिब ७० प्रतिशत, पहाडी क्षेत्रमा २६ प्रतिशत र हिमाली क्षेत्रमा ४ प्रतिशत जमिनमा धानबाली लगाइन्छ । गत वर्ष धान उत्पादन १० प्रतिशतले घटेको कृषि विभागको तथ्याङ्क छ ।

युवा जनशक्ति पलायन, सिमित व्यक्तिका हातमा धेरै जमिन, जग्गाको खण्डीकरण, खेतीयोग्य भूमि घडेरीमा परिणत गर्नु, आकासे खेतीमा निर्भर, सिँचाइको व्यवस्था नहुनु, उन्नत जातका बीउवीजन तथा मलखाद तथा अनुदानको राम्रो व्यवस्था नहुँदा धानको उत्पादनमा असर परेको विज्ञहरुले बताएका छन् । उन्नत जातका धानका बीउमा किसानको पहुँच पुग्ने हो भने २० प्रतिशतसम्म धान उत्पादनमा वृद्धि गर्न सकिने धानविज्ञ कृषि बिकास शाखाका प्रमुख अर्जुन यादवले बताउनुभयो । अहिले नेपालको धान उत्पादकत्व ३.१७ मेट्रिक टन÷प्रति हेक्टर छ, यसलाई बढाएर ४ मेट्रिक टन÷प्रति हेक्टर बनाउन सकेमात्र पनि मुलुकभित्रको मागलाई पुरा गर्न सकिने उहाँले बताउनुभयो ।